Książki

Autorzy: Kamila Czepczor-Bernat, Anna Brytek-Matera

Tytuł: Psychologiczne aspekty nadwagi i otyłości. Teoria i praktyka.

Rok wydania: 2020

Wydawca: Difin, Warszawa

ISBN: 978-83-8085-011-8

Liczba stron: 210

Najnowsze dane Światowej Organizacji Zdrowia wskazują, że proporcja osób posiadających nadwagę lub otyłość wzrośnie w ciągu następnej dekady w większości krajów zachodnioeuropejskich. Nie ulega wątpliwości, że otyłość stanowi poważny i wciąż rosnący problem zdrowotny na całym świecie, a potrzeba znajomości skuteczniejszych metod jej leczenia stanowi priorytet zarówno dla badawczy, jak i praktyków.

W prezentowanej monografii autorki przedstawiają rezultaty badań własnych z wykorzystaniem interwencji psychologicznej bazującej na teorii związanej z terapią ukierunkowaną na schematy emocjonalne oraz interwencji psychologicznej opartej na zbiorze technik powiązanych z regulacją emocji i stresu. Oceniają jak zmienia się poziom negatywnych emocji oraz ich regulacji, uważnego jedzenia i obrazu ciała na różnych etapach interwencji oraz porównują wielkość tych zmian pomiędzy grupami. Prezentują najnowsze modele kliniczne oraz najnowsze wyniki badań uwzględniające aspekt emocjonalny, behawioralny i percepcyjny otyłości. Opisują zarówno autorską interwencję psychologiczną, jak i wybrane modele pracy z pacjentami z nadmierną masą ciała.

Autorzy: Kamila Czepczor, Anna Brytek-Matera

Tytuł: Jedzenie pod wpływem emocji

Rok wydania: 2017

Wydawca: Difin, Warszawa

ISBN: 978-83-8085-393-5

Liczba stron: 258

(…) Mój głód należy rozumieć w najszerszym znaczeniu tego słowa:

sprawa nie byłaby może tak poważna, gdybym łaknęła tylko pożywienia.

Lecz istnieje coś takiego jak łaknienie samego tylko jedzenia?

Amélie Nothomb (2005), Biografia głodu, s. 15

Współczesny dyskurs naukowy podkreśla szczególnie dużą rolę emocji w kształtowaniu się nawyków, postaw i zachowań żywieniowych oraz ich znaczenie w rozwoju zaburzeń odżywiania, nadwagi i otyłości. W dobie nadmiernej konsumpcji jedzenia znaczące wydaje się zrozumienie, dlaczego ludzie jedzą (lub przejadają się) w odpowiedzi na negatywne emocje bądź pod ich wpływem.
Książka dotyczy psychospołecznego aspektu jedzenia pod wpływem emocji. Wyjaśnia, w jaki sposób jedzenie reguluje emocje i nastrój. Dowodzi, jak istotne dla prawidłowego funkcjonowania człowieka jest doświadczanie i radzenie sobie z własnymi emocjami, zwłaszcza w kontekście jedzenia. Przedstawia najnowsze badania z zakresu jedzenia emocjonalnego, jak również wyniki badań własnych.
Rozdział pierwszy ukazuje szczegółowe zależności zachodzące pomiędzy procesem odżywiania się a doświadczaniem emocji o określonym nasileniu i walencji oraz charakteryzuje klasyczne teorie wyjaśniające te współzależności. Rozdział drugi dotyczy pojęcia głodu fizjologicznego oraz głodu i jedzenia emocjonalnego. Prezentuje aspekt funkcjonowania emocjonalnego osób przejawiających zachowania ortorektyczne oraz z diagnozą dysmorfii mięśniowej. Rozdział trzeci przedstawia znaczenie komponentu emocjonalnego w jadłowstręcie i bulimii psychicznej, rozdział czwarty zaś prezentuje aspekt emocjonalny w zaburzeniu z napadami objadania się, nocnym objadaniu się i otyłości. Kolejne rozdziały książki poruszają tematykę związaną z modelami żywieniowymi (rozdział piąty) oraz podkreślają skuteczność terapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu zaburzeń odżywiania i otyłości (rozdział szósty). W rozdziale siódmym i ósmym prezentowane są wyniki badań własnych w zakresie jedzenia emocjonalnego wśród osób z nadwagą i otyłością oraz z zaburzeniami odżywiania. Ostatni rozdział dotyczy metaanalizy przedstawionych badań ze szczególnym uwzględnieniem implikacji praktycznych.

Autor: Anna Brytek-Matera

Tytuł: L’autorégulation du comportement et les troubles alimentaires. Perspectives interculturelles

Rok wydania: 2010

Wydawca: Éditions universitaires européennes, Sarrebruck

ISBN: 978-613-1-52626-8

Liczba stron: 250

Dans notre cadre de recherche, nous nous situerons dans la théorie de l’autorégulation des comportements afin de comprendre les trouble alimentaires. Ce modèle permettra de mieux saisir les facteurs psychosociaux intervenant dans ces troubles. Notre objectif est de savoir si les profils de risque de l’anorexie mentale, de la boulimie nerveuse ainsi que de l’obésité sont identiques dans la population polonaise et française. Nos résultats indiquent que le profil des patientes anorexiques polonaises est proche du profil des patientes anorexiques françaises. Il y a deux variables indépendantes qui se retrouvent de façon identiques: la première concerne l’intériorisation de la colère et la deuxième concerne les conflits dans les buts de développement intellectuel. Les facteurs prédictifs de la boulimie ne se ressemblent pas dans nos deux populations de recherche. Les facteurs de risque de devenir obèse ne sont pas semblables dans la population polonaise et française. Les variables utilisées dans cette étude rendent peu compte de la problématique des personnes obèses montrant ainsi que les facteurs associés à l’obésité diffèrent de ceux associés aux troubles de la conduite alimentaire.

Autor: Anna Brytek-Matera (redakcja naukowa)

Tytuł: Ciało w dobie współczesności. Wybrane zagadnienia z problematyki obrazu własnego ciała

Rok wydania: 2010

Wydawca: Difin, Warszawa

ISBN: 978-83-7641-320-4

Liczba stron: 264

* Książka zgłoszona do Nagrody Teofrasta (III edycja)

Dla francuskiego filozofa Marice’a Merleau-Ponty  c i e l e s n o ś ć jest wpisana w istotę człowieczeństwa, gdyż wspólnie z psychiką i duchowością tworzy nierozerwalną jedność, natomiast  c i a ł o  stanowi rodzaj specyficznego „wehikułu bycia w świecie”. Jest dynamiczną całością i warunkiem wszelkiej obecności. W naszej kulturze ciało stało się wszechobecne. Ludzie coraz częściej, kosztem własnej duchowości, postrzegani są przez pryzmat własnego ciała. To, które odbiega od społecznie narzuconych norm, deprecjonuje osobę – człowieka, z jego marzeniami, planami, zasobami.

Nadmierna koncentracja na własnej fizyczności prowadzić może do budowania lub poszerzania wiedzy na temat własnego Ja w oparciu o   o b r a z  c i a ł a. Co z kolei może łączyć się z przekonaniem, że wygląd zewnętrzny jest odzwierciedleniem osobowości człowieka. W jakim stopniu zatem ciało determinuje  o b r a z   s i e b i e?

Treść prezentowanych w książce rozważań dotyczy obrazu ciała, obrazu siebie oraz cielesności. Wielowymiarowe spojrzenie na omawianą problematykę pozwala na szersze ujęcie i zrozumienie, w aspekcie psychologicznym, zagadnień związanych z ciałem i jego wyglądem.

Autorzy: Anna Brytek-Matera, Adriana Rybicka-Klimczyk

Tytuł: Wizerunek ciała w anoreksji i bulimii psychicznej

Rok wydania: 2009

Wydawca: Difin, Warszawa

ISBN: 978-83-7641-128-6

Liczba stron: 200

* Książka zgłoszona do Nagrody Teofrasta (II edycja)

Podobno mój wygląd odstrasza klientów. Za chuda?

Patrzę w lustro i widzę dwie pyzy zamiast wystających kości policzkowych. (…)

Ważę 40 kilogramów. Im jestem szczuplejsza, tym lepiej się czuję.

Oblewa mnie fala szczęścia. W głowie rozbłyskuje światło, widzę kolorowe, trójwymiarowe obrazy. Świat znika (…)

Manuela Gretkowska, Sandra K (1999)

Osoby z jadłowstrętem psychicznym (anorexia nervosa) i bulimią (bulimia nervosa) wzbraniają się przed jedzeniem (w sposób restrykcyjny bądź kompensacyjny), gdyż, ich zdaniem, przyjmowanie pokarmów powoduje przyrost masy i uniemożliwia osiągnięcie, jakże pożądanej przez nie, szczupłej sylwetki. Wyrzekają się własnych, naturalnych potrzeb na rzecz zrealizowania przyjętych społecznie i kulturowo standardów – szczupłości, pięknego ciała, cielesności.

Warto zastanowić się, czy dążenie do ideału, jaki stanowi szczupła sylwetka, jest własnym pragnieniem czy też wynikiem nadmiernej internalizacji poglądów propagowanych, głównie, przez środki masowego przekazu. Gdyby problem kultu cielesności nie był tak silnie akcentowany przez współczesne media, czy młode dziewczęta i kobiety dążyłyby do bycia szczupłymi (ze względu na własne pragnienia a nie realizowanie potrzeb innych osób)? Do jakiego ideału dążą – własnego (wynikającego z wewnętrznej motywacji i przeświadczenia) czy społecznie aprobowanego (będącego wynikiem zewnętrznej motywacji i dającego gratyfikację w postaci społecznej akceptacji)?

Lęk przed przybraniem na wadze, nadmierne zaabsorbowanie kształtem i masą ciała, nieustanne dążenie do posiadania szczupłej sylwetki i nieakceptowanie aktualnej, wyolbrzymianie rozmiarów własnego ciała prowadzą do postrzegania i oceniania go w kategoriach negatywnych. Problematyka książki dotyczy roli, jaką odgrywa wizerunek ciała w mechanizmie powstawania i rozwoju zaburzeń odżywiania. Omówione zostały m.in. czynniki determinujące negatywny obraz ciała, koncepcje psychologiczne warunkujące zaburzenia odżywiania w kontekście wizerunku własnego ciała, proces internalizacji ideału propagowanej współcześnie sylwetki, postawy wobec jedzenia, syndrom gotowości anorektycznej oraz metody pracy terapeutycznej.

Autor: Anna Brytek-Matera

Tytuł: Obraz ciała – obraz siebie. Wizerunek własnego ciała  w ujęciu psychospołecznym

Rok wydania: 2008

Wydawca: Difin, Warszawa

ISBN: 978-83-7251-939-9

Liczba stron: 192

Jak podkreśla Ferry (1996) koniec XX wieku to zarazem początek sakralizacji ciała. W kulturze zachodnioeuropejskiej dominuje ciało szczupłe. Piękno kojarzone jest ze szczupłością (co powoduje wzrost uprzedzeń w stosunku do ludzi otyłych). Ta z kolei stanowi synonim umiaru, panowania nad sobą, sukcesu i aprobaty społecznej (Grogan, 1999), otyłość zaś traktowana jest jako niezdolność kontrolowania się i osiągania satysfakcji, brak dyscypliny bądź nawet skłonność do lenistwa czy żarłoczności (Sparkes, 1997). Obawiając się dezaprobaty społecznej czy nawet wykluczenia, kobiety i coraz częściej także mężczyźni, starają się wpisać w obowiązujące kanony.

Ciało stało się obecnie najważniejszym atrybutem kobiety. Idealne – posiada smukłą talię, nieskazitelną skórę, długie nogi oraz duży biust. Uprzedmiotowienie ciała powoduje przesunięcie uwagi z osiągnięć i wyników na wygląd i powierzchowność.

Znaczenie wyglądu i ciała dla psychicznego funkcjonowania człowieka jest ogromne. Warto zastanowić się dlaczego niektóre osoby wykazują tak duże niezadowolone z własnej sylwetki, organizując swoje życie wokół nadmiernego zaabsorbowania nią lub podejmowania różnorakich prób w celu jej zmodyfikowania, podczas gdy inni z podobnym kształtem ciała, mimo braku satysfakcji z własnego wyglądu, tego nie robią i kontynuują dotychczasowe życie. Niektóre osoby przeżywają silnie zmiany w swoim wyglądzie, podczas gdy inni są skłonni do tego by mieć bardziej stały wizerunek ciała. Bez wątpienia te rozbieżne perspektywy oparte są na umysłowej reprezentacji ciała (umysłowym wizerunku ciała) ukształtowanej zarówno przez intrapsychiczne, jak i interpersonalne doświadczenia.

Obraz własnego ciała stanowi istotny składnik Ja.Jaka zatem istnieje zależność między obrazem siebie a obrazem swojego ciała? Tematy podjęte w książce starają się odpowiedzieć na to pytanie. W swojej pracy autorka skupia się na roli, jaką odgrywa wizerunek ciała u kobiet z zaburzeniami odżywiania, osób z nadwagą i otyłością, pacjentów z dysmorficznymi zaburzeniami ciała i z dysmorfią mięśniową, a także ukazuje znaczenie wyglądu (i jego odbiór) zarówno przez adolescentów, jak i dorosłych.